Twee weken geleden kwam ik prachtig Afrika binnen met een rugzak vol verwachtingen. Zo verwachte ik bijvoorbeeld dat er door de economische- en gezondheidssituatie in Zimbabwe en Malawi geen ruimte was voor emotionele verwerking na het verlies van een dierbare. De gesprekken, discussies en toneelstukken die ik in Zimbabwe en Malawi heb gezien bevestigden in eerste instantie dit beeld. Sarah schetsen bijvoorbeeld alle praktische zaken die afgehandeld moeten worden in Zimbabwe nadat een kind wees is geworden. Met geen woord repte ze over methodes waarbij het kind kan praten over zijn emoties en ervaring. Tijdens de field visit in the village in Malawi kijken de vrijwilligers ons vragend aan als we informeren naar bereavement counseling. Hoe staat het dan met de zeep om de kinderen te wassen?
[lees verder]
Wat voel ik mij dankbaar naar de mensen die mij (en de anderen) de kans hebben gegeven om deze reis mee te mogen maken. Veertien dagen; het klinkt niet als een eeuwigheid, maar wat ik er allemaal uit heb gehaald, dat is niet te beschrijven. Voor Jongeren in Rouw, maar zeer zeker ook op persoonlijk vlak.
Ik heb hier in Afrika de rust gekregen die ik in Nederland nog nooit gekend heb. Al kijkend in Zimbabwe naar de sterrenhemel kwam ik dichter bij mijn gevoel; wat was het heerlijk om verdrietig te zijn over mijn eigen verlies. Het kwam met name door de rust en de mooie omgeving, maar vooral doordat ik continue getriggerd werd. De exchange draaide immers om het onderwerp: rouwverwerking.
Waar ik in het begin bang voor was, nog voordat we naar Afrika vertrokken, dat het niet een wederzijdse uitwisseling zou worden. Dat de Afrikanen zouden denken dat wij hen zouden gaan voorlichten over hoe zij het beste te werk zouden gaan binnen hun eigen projecten. Dit is gelukkig niet gebeurd. Al kijkend naar de hele uitwisseling vind ik dat we er heel veel uit hebben gehaald voor Jongeren in Rouw. Ik heb letterlijk genoten van de methoden die ik in Zimbabwe en Malawi gezien heb. Veel hiervan is voornamelijk gericht op creativiteit: ‘verwerken’ met behulp van dans, drama, zang en andere kunstzinnige middelen. Persoonlijk vind ik dat dát een groot gemis is in Nederland; creativiteit brengt je dichter bij je gevoel. Ik ben heel blij dat dit nu verwezenlijkt wordt in Jongeren in Rouw. Wat heb ik de mensen hier bewonderd om hun creativiteit, maar ook om hun wilskracht. Zoveel uitdagingen en toch doorgaan.
[lees verder]
Wat deze uitwisseling voor mij betekent...hmm, even denken hoor, het is niet zomaar in een paar woorden samen te vatten. Ik denk dat ik Afrika, de mensen , de natuur en de rust meeneem in mijn hart. Ik merk dat we in de Westerse wereld veel te gehaast zijn. Natuurlijk wist ik dit al wel, maar nu heb ik ook gemerkt hoe het anders kan en wat het dan met je doet. In deze twee weken ben ik dichter bij mijn gevoel/mezelf geweest dan dat ik sinds lange tijd in Nederland ben geweest. Het kon ook bijna niet anders met dit onderwerp en ik heb mezelf verbaasd over het verdriet dat ik toch nog steeds voel. De sterrenhemel in Zimbabwe, 2 weken met 2 meiden die (ongeveer) dezelfde pijn, onmacht en onrecht voelen. Een hele intense persoonlijke ervaring.
Wat betreft de uitwisseling neem ik mee dat Jongeren in Rouw best wel vooruitstrevend is met het vertellen van ons verhaal op scholen; met name de openheid en de details de we vertellen. In de landen waar we geweest zijn hebben we gemerkt dat het voor hulpverleningsorganisaties soms moeilijk is om te focussen op de psychosociale hulpverlening omdat er nog zoveel andere dingen geregeld moet worden. De praktische kant zal het eerste zijn waar ze zich op moeten richten. Een kind (en ieder ander) zonder dak boven zijn hoofd en zonder eten zal zich niet op het verwerken van het verdriet kunnen richten.
[lees verder]
Ik kan niet anders zeggen dan dat we van onze laatste dagen in Malawi erg hebben genoten. We zijn nog op field visit geweest naar een dorpje vlakbij lake Chilwa, waar Yoneco een support group heeft die met behulp van het zelf verbouwen van rijst en maïs allerlei activiteiten financieel op de been houdt.
Verder hebben we Zomba leren kennen.
[lees verder]
Tijdens het ontbijt komen we tot de conclusie dat ze hier in de Shire Lodge erg veel van variatie houden. Niet dus. Het ontbijt bestaat deze ochtend wederom uit witbrood, jam, melk, cornflakes en nog een paar gefrituurde dingen. Onze magen en darmen beginnen te protesteren, maar tegelijkertijd is het erg lachwekkend. Na onze malariapillen ingenomen te hebben, zien we dat de helft van het Afrikaanse gezelschap alweer vertrokken is naar huis. Heel jammer, want we hadden ze nog gedag willen zeggen. Toch hebben we de overige vier toch nog gedag kunnen zeggen onder begeleiding van een populair Zambiaans liedje.
[lees verder]
Waar we in Zimbabwe een groot deel van de laatste dag besteedden aan het schrijven van action plans, hebben we besloten het programma in Malawi aan te passen, het zit er denken we gewoon niet in. In Zimbabwe spraken we met mensen die snel van begrip waren, en daardoor konden we vaak op een wat abstracter niveau werken. Waar dat nou precies aan ligt is complex. De Zimbabwanen waren wat ouder (hier zijn de meesten onder in de twintig), ze waren ook wat hoger opgeleid, bekleedden hogere functies in hun organisaties, maar misschien is er ook sprake van een cultureel verschil, we hebben hier ook geen Sarah, de stafmedewerkster die ons in Harare begeleidde. Zoals ik al zei, complex dus.
Natuurlijk beginnen we met energizers, iets ander is eigenlijk niet denkbaar.
[lees verder]
Vandaag dan maar weer hard aan de slag. Een aantal van de vermoeide broeders bleek toch nog voldoende energie te hebben gehad om de lokale horeca te bezoeken, dus erg fit is het gezelschap ook deze ochtend niet. Niet bij het Sterren van de Hemel-spel en ook niet bij de toch behoorlijke heftige presentatie van Jongeren in Rouw, en dat wekt onze irritatie danig op.
[lees verder]
Dit is de eerste dag van de tweede training. Aanwezig zijn mensen van een drietal organisaties, alle uit Malawi; Yoneco, Ceyca en Focus. McBain, de directeur van Yoneco heet iedereen van harte welkom en legt uit dat het hier gaat om een uitwisseling, dus dat van iedereen een bijdrage wordt verwacht, en vertrekt weer. Hoewel we er na Zimbabwe beter op voorbereid zijn, en ondanks de uitleg in het programma dat iedereen van tevoren heeft ontvangen en ondanks onze eigen uitleg aan het begin van de workshop gebeurt toch hetzelfde als aanvankelijk in Harare. Verwarring over de bedoeling, passieve opstelling van de deelnemers (en een hoop gedoe met mobieltjes de hele tijd). De organisaties presenteren zichzelf; Humanitas, Hhumanlink, en de Malawiaanse organisaties.
[lees verder]
Het is 21.15 uur, en ik zit in mijn Spartaanse kamertje in Liwonde, Malawi, aan de Shire (zeg sjiere) river. Vanmorgen, na een verfrissende duik en een English breakfast, zijn we van Harare naar Blantyre gevlogen. Daar werden we opgehaald door een chauffeur van Yoneco om ons naar Zomba te brengen. Dit is weer een heel ander Afrika, meer Afrika dan ik ooit eerder heb gezien; tropisch, chaotisch, veel wandelende mensen en stalletjes waar ze houtskool maken en supergroen. Koffie verbouwen ze hier, bananen, cacao, thee, tabak, suikerriet, avocado. Het is een kilometer of zestig naar Zomba, eerst door de buitenwijken van Blantyre en dan door meer landelijk gebied met heuvels en soms forse bergen. Dit is het meest zuidelijke deel van de Afrikaanse riftvallei, een oude continentale breuk die begint in Ethiopie en dus helemaal tot hier doorloopt. De bergen zijn vulkanen, niet actief meer inmiddels, maar wat niet is kan weer komen als je in geologische tijdseenheden denkt. Doordat het continent als het ware uiteen gereten wordt bevinden zich in de resulterende depressie langgerekte meren, zoals het Tanganjika- en het Victoriameer en ook Lake Malawi. In die meren heeft zich in de loop der miljoenen jaren een unieke endemische fauna ontwikkeld, vissoorten die men cycliden noemt, en die in Lake Victoria als gevolg van de introductie van de Victoriabaars in enkele decennia grotendeels zijn uitgeroeid, in Lake Malawi nog niet. Maar dit terzijde.
[lees verder]
Vandaag even een vrije dag! Het begon met uitslapen, nou ja, een half uurtje langer dan de vorige dagen aangezien er anders geen ontbijt meer zou zijn. En het ontbijt hier wil je niet missen! Uiteindelijk blijkt het allemaal wel mee te vallen want rond 9 uur kwam er zelfs nog vers fruit op tafel. Zo gezond zijn we nog nooit bezig geweest.
[lees verder]
De deelnemers beginnen het onderwerp nu goed in de vingers te krijgen. Na wat rek- en strek oefeningen debatteren we aan de hand van stellingen. Dat hebben we al eerder gedaan, en de vorm lijkt iedereen goed te bevallen. De onderwerpen van deze sessie zijn: "je hoeft niet bang te zijn voor de dood" en "sommige doodsoorzaken zijn taboe". Er vindt een levendige (excusez le mot) discussie plaats.
[lees verder]
Op 14 april 2007om 04.30 uur worden we wakker na een rough night.
Allen worstelden we met verschillende vliegtuig-problemen. Wendy heeft
last gehad van het ‘bungelende benen-syndroom’. Ik daarentegen kan mijn
benen nauwelijks kwijt. Degene onder ons ‘gezegend’ met een paar lange
stelten herkennen vast het ‘beursen plekken gevoel’ in je knieen na
acht uur tegen de stoel van je voorganger te zijn gedrukt.
De service in het vliegtuig is uitstekend. Het cabinepersoneel is op
een prettige manier aanwezig. Met een vriendelijk knikje serveert de
keurig geklede steward ons een wat karig ontbijtje. Direct vraag ik
mezelf af of ik hier over twee weken nog zo over denk. Wendy krijgt een
geurig kopje koffie geserveerd. Nog geen minuut later licht de helft
van het bakkie pleur over haar spierwitte dienblad. De turbulentie
schudt me goed wakker, voordat de landing wordt ingezet.
Mijn eerste aanblik van Afrika is indrukwekkend! Zoals
mijn oom Jacques me al vertelde: je huilt twee keer als je naar Afrika
bezoekt. Eén keer als je Afrika binnenkomt en één keer als je Afrika
verlaat. Gelukkig staat het lachen me nader dan het huilen, maar ik
begrijp wat hij bedoelt. Het is prachtig! De geluiden, de natuur met
bomen die wij alleen als kamerplanten kennen en de vriendelijke mensen.
Ik laat alles rustig op me inwerken. "Snuifen", roept Nienja. "Dit is
dé geur van Afrika. Na een flinke teug buitenlucht ben ik verkocht.
Afrika is magisch!
[lees verder]
Toen we de presentatie begonnen, hadden we even een moment van: "WOW, we staan hier in Afrika ons project en onze methoden te presenteren!" Toen we in 2004 het projectplan van Jongeren in Rouw schreven, hadden we nooit gedacht dat dit zo ver zou komen. Dat we nu al die ogen op ons gericht zouden hebben.
De presentatie begonnen we met de gastles. Bij het onderdeel Brainstorm merkten we dat de Afrikanen wat terughoudend waren in het geven van hun mening.
[lees verder]
Vandaag gaan we op field visit bij Mashambanzou, die volgens het missiestatement werkt om de noden te verlichten van armen met HIV/Aids. Ze doen dat in de stedelijke gebieden van Harare, in de "high density area's". Hier wonen de allerarmsten. Het zijn niet echt sloppenwijken, die zijn in de afgelopen jaren hardhandig verwijderd, waar de bewoners gebleven zijn is onbekend. Hier staan stenen huisjes, met een klein erf eromheen. Het is druk op straat. Iedereen die iets te verkopen heeft zit hier. Hier een marktje, uitsluitend voor spijsolie, daar een stalletje met drie meloenen, een paar sinaasappels of vijf tomaten, een ketellapper, een fietsreparateur. En temidden van de drukte het herstellingsoord van Mashambanzou. Mensen die zich in het harde bestaan van de high density area niet staande hebben weten te houden mogen hier op krachten komen. Of sterven. Ze worden bijgevoed, op medicatie gezet, krijgen medische hulp, counseling, kunnen in support groups (zeg maar lotgenotengroepen) spreken over hun problemen met hun ziekte, over stigmatisering, huiselijk geweld, en over verdriet.
Er zijn ook kinderen. Ze worden duidelijk goed verzorgd, in een kindvriendelijke omgeving met een soort speeltuintje. Kinderen van drie tot zestien, soms wees, soms ziek, ze zijn hier niet voor niets.
Een jongen kan goed tekenen. Pokemon-achtige Japanse stripfiguren, hij is jarenlang door zijn vader mishandeld. Het went nooit, kinderen en ellende.
[lees verder]
15 April 2007
English breakfast in Bronte. En om halfnegen zijn we weer present in de lodge. Vandaag gaat het over rouwverwerking, bij jongeren met name. Berievement counseling heet dat. Na de icebreaker krijgen eerst alle organisaties de gelegenheid zich kort aan elkaar te presenteren. Wat doen ze, hoeveel clienten hebben ze, welke doelgroepen etc. Interessant, maar nog niet erg op het onderwerp van "Good Mourning", zoals de werktitel van de conferentie luidt. Na de presentatie van Jongeren in rouw wordt de discussie moeizaam.
[lees verder]
Om halfzes ’s ochtends is Nairobi airport al in vol bedrijf, en dat is maar goed ook, want koffie kunnen we na een grotendeels doorwaakte nacht goed gebruiken. En na de zonsopgang boven de Afrikaanse savanne te hebben aanschouwd vetrekken we met een uur vertraging naar Harare.
Een visum kopen blijkt gelukkig geen probleem, hoewel ik niet de indruk had dat de douaneambtenaar werkelijk geloofde dat we als toerist Zimbabwe kwamen bezoeken; niet echt een toeristische bestemming uiteindelijk de laatste tijd.
[lees verder]
Op Zaterdag 10 Maart was er een uitwisseling tussen Hhumanlink, Jongeren in Rouw en de Virus Free Generation Campaign (Hivos).
[lees verder]
